به دلیل ماهیت فعالیت موضوع پیمانهای بلندمدت تاریخ شروع پیمان و تاریخ تکمیل آن معمولاً در دوره های مالی متفاوتی قرار می گیرد. بنابراین مسئله اصلی در حسابداری پیمانهای بلندمدت تخصیص درآمدها و هزینه های پیمان به دوره هایی است که در آن دوره ها عملیات موضوع پیمان اجرا میشود.

استاندارد 11 حسابداری ایران معیارهای شناخت مندرج در مفاهیم نظری گزارشگری مالی را جهت تعیین زمان شناخت درآمد و هزینه های پیمان به عنوان اقلام صورت سود و زیان بکار می گیرد.

پیمان بلندمدت

پیمانی است که برای طراحی تولید یا ساخت یک دارایی منفرد قابل ملاحظه یا ارائه خدمات یا ترکیبی از دارایی ها یا خدمات که تواماً یک پروژه را تشکیل دهد منعقد میشود و مدت زمان لازم برای تکمیل پیمان عمدتاً چنان است که فعالیت پیمان در دوره های مالی متفاوت قرار می گیرد. پیمانی که طبق این استاندارد بلند مدت تلقی میگردد، معمولاً در طول مدتی بیش از یکسال انجام خواهد شد. با این حال مدت بیش از یکسال مشخصه اصلی یک پیمان بلندمدت نیست. برخی پیمانهای با مدت کمتر از یکسال، هرگاه از نظر فعالیت دوره دارای چنان اهمیت نسبی باشد که عدم انعکاس درآمد و هزینه عملیاتی و سود مربوط به آن منجر به مخدوش شدن درآمد و هزینه عملیاتی و نتایج دوره و عدم ارائه تصویری مطلوب توسط صورت های مالی گردد، باید به عنوان پیمان بلندمدت محسوب شود، مشروط بر اینکه رویه متخذه در واحد تجاری از سالی به سال دیگر به طور یکنواخت اعمال گردد.

توجه داشته باشید که هرگاه مدت یک پیمان کمتر از یکسال باشد، لیکن در دو دوره مالی مختلف باشد پیمان بلندمدت تلقی می شود.

پیمانهای بلند مدت را از نظر قیمت گذاری میتوان به دو گروه طبقه بندی کرد

• پیمان مقطوع
• پیمان امانی پیمان با حق الزحمه مبتنی بر مخارج

پیمان مقطوع

پیمان بلند مدتی است که به موجب آن پیمانکار با یک مبلغ مقطوع برای کل پیمان یا یک نرخ ثابت برای هر واحد موضوع پیمان که در برخی از موارد ممکن است بر اساس موادی خاص مشمول تعدیل قرار گیرد توافق می کند.

پیمان امانی (پیمان با حق الزحمه مبتنی بر مخارج )

پیمان بلند مدتی است که به موجب آن مخارج قابل قبول یا مشخص شده در متن پیمان به پیمانکار تأدیه و درصد معینی از مخارج مزبور یا حق الزحمه ثابتی نیز به پیمانکار پرداخت شود.

پیمان بلندمدت از نظر دعوت مناقصه گران به دو دسته زیر تفکیک میشود :

• مناقصه محدود این نوع مناقصه از طریق ارسال دعوت نامه برای مناقصه گران صلاحیت دار انجام می شود.
• مناقصه عمومی این نوع مناقصه به صورت فراخوان مناقصه از طریق آگهی عمومی انجام میشود.

پیمان بلندمدت از نظر مراحل بررسی پیشنهاد مناقصه گران به دو دسته زیر تفکیک می شود :

• مناقصه یک مرحله ای پاکت های پیشنهاد در یک جلسه گشوده و در همان جلسه برنده مناقصه تعیین میشود.
• مناقصه چند مرحله ای پس از ارزیابی کمیته فنی بازرگانی برنده مناقصه تعیین می شود.

تجزیه پیمانها

هر گاه پیمان بلندمدت از چند بخش جداگانه تشکیل شده باشد در صورت تحقق شرایط زیر عملکرد هر بخش باید به مثابه پیمانی جداگانه در نظر گرفته شود:

• در مورد هر بخش پیشنهاد قیمت جداگانه ای ارائه شده باشد
• مذاکرات هر بخش به طور جداگانه صورت گرفته و طرفین پیمان حق قبول یا رد آن بخش را داشته باشند
• درآمدها و هزینه های هر بخش به طور جداگانه قابل تشخیص باشد.

ترکیب پیمانها

• در صورت تحقق شرایط زیر گروه پیمانها را اعم از اینکه دارای یک یا چند کارفرما باشد باید به عنوان یک پیمان واحد تلقی کرد :
• گروه پیمانها به عنوان یک مجموعه مورد مذاکره قرار گرفته باشد
• وابستگی پیمانها به یکدیگر به گونه ای باشد که در عمل بخشی از یک پروژه سودآور را تشکیل دهد
• پیمانها به طور همزمان یا متوالی اجرا شود.

مراحل اجرای یک قرارداد پیمانکاری

• شرکت در مناقصه
• انعقاد قرارداد
• تحویل و تجهیز کارگاه
• اجرای عملیات اصلی
• تهیه صورت وضعیت
• صورت وضعیت قطعی
• صورتحساب نهایی
• تحویل موقت
• تحویل قطعی

مخارج شرکت در مناقصه

واحدهای تجاری برای شرکت در مناقصه مخارجی مانند مخارج کارشناسی پیشنهاد قیمت تهیه اسناد مناقصه و تضامین و …. را پرداخت میکنند. در صورت برنده شدن در مناقصه در همان سال مالی این مخارج به حساب پیمان در جریان پیشرفت منظور میشود و در صورت برنده نشدن به هزینه دوره منظور میشود.

در صورتی که برنده مناقصه در سال مالی بعد اعلام شود و تا زمان تهیه صورتهای مالی برنده انتخاب نشده باشد، می توان هزینههای مذکور را به حساب پیمان در جریان مناقصه منظور و در زمان برنده شدن مانده را به حساب پیمان در جریان پیشرفت انتقال و در صورت برنده نشدن آن را هزینه کرد.
در صورتی که در سال مالی جاری مخارج فوق به حساب هزینه منظور شود و در سال مالی بعد برنده مناقصه شویم نمی توان این مخارج را از حساب هزینه برگشت داد و به حساب پیمان در جریان پیشرفت منظور کرد.

ضمانت شرکت در مناقصه

مناقصه گزار برگزار کننده مناقصه به منظور جلوگیری از پشیمانی شرکتهای پیمانکار شرکت کننده در مناقصه از قیمت های اعلام شده در مناقصه و یا عدم انعقاد قرارداد در صورت برنده شدن مبلغی را برای شرکت در مناقصه اعلام میکند که این مبلغ یا بصورت سپرده نقدی است و یا بصورت ضمانتنامه بانکی که پس از پایان مناقصه و انعقاد قرارداد با برنده سپرده و یا ضمانتنامه مزبور عودت داده میشود.
بانک ها برای صدور ضمانتنامه معمولا ۱۰ سپرده نقدی میگیرند و معادل ۱۲۰ مبلغ ضمانتنامه پس از کسر سپرده وثیقه سفته می خواهند صدور ضمانتنامه مستلزم پرداخت مبلغی نیز به عنوان کارمزد است ضمانتنامه و وثیقه آن به صورت آماری نگهداری می شود و از نظر حسابداری در صورتهای مالی شناسایی نمی شود.

انعقاد قرارداد پیمانکاری

در قرارداد پیمانکاری مواردی مانند موضوع، مبلغ، مدت، تاریخ شروع، دوره تضمین و نظارت بر اجرای کار مشخص می شود.
اسناد و مدارک یک پیمان معمولا شامل موارد زیر است:

• موافقت نامه
• شرایط عمومی
• شرایط خصوصی
• برنامه زمانی کلی
• فهرست بها و مقادیر کار
• مشخصات فنی دستورالعملها و استانداردهای فنی
•  نقشه ها

تحویل و تجهیز کارگاه

نکات مربوط به تحویل و تجهیز کارگاه طبق شرایط عمومی پیمان به شرح زیر است:

• کارفرما متعهد است کارگاه را بی عوض و بدون معارض تحویل پیمانکار دهد.
• اخذ پروانه و پرداخت مخارجی از قبیل عوارض شهرداری به عهده کارفرماست.
• تجهیز کامل کارگاه شامل تامین آب برق سوخت و مخابرات بر عهده پیمانکار است مگر اینکه در اسناد و مدارک پیمان ترتیب دیگری پیش بینی شده باشد.
• مخارجی که پیمانکار برای تجهیز کارگاه انجام میدهد به حساب بهای تمام شده پیمان منظور میشود.

اجرای عملیات اصلی

شرکتهای پیمانکاری برای اجرای پروژه های پیمانکاری مخارج مختلفی را متحمل میشوند که این مخارج به دو دسته مخارج مستقیم و غیر مستقیم تفکیک میشوند.

مخارج مستقیم مخارجی است که مشخصا مربوط به یک پیمان خاص است؛ مانند مخارج مواد و مصالح مصرف شده در یک پروژه ساختمان سازی و یا هزینه استهلاک ماشین آلاتی که به طور مستقیم در یک
پروژه خاص مورد استفاده قرار میگیرد.

مخارج غیر مستقیم مخارج مشترک بین پیمانها است که قابل تخصیص هستند؛ مانند هزینه استهلاک ماشین الاتی که در پروژههای مختلف مورد استفاده قرار می گیرند.

مخارجی صورت میگیرد که نباید جزء بهای تمام شده پیمان باشد و به عنوان بهای تمام شده دوره است؛ مانند

• هزینه بازاریابی و فروش
• هزینه استهلاک ماشین آلات بلا استفاده
• هزینه تحقیق و توسعه

پیمانکار ممکن است برخی از اجزای پیمان را به یک پیمانکار دیگر در صورت عدم وجود منع قراردادی واگذار کند.

پیمانکار دیگر اصطلاحا پیمانکار دست دوم و یا پیمانکار جزء نامیده میشود.

مخارجی که توسط پیمانکار جزء انجام می شود ، باید بر اساس نرخهای پیمان به مخارج پیمان اضافه شود.

نکته مخارج پیمان باید مشتمل بر موارد زیر باشد :

• مخارجی که مستقیماً با یک پیمان مشخص مرتبط است
• مخارجی که بین پیمانها مشترک بوده و تسهیم آن به پیمانهای جداگانه امکان پذیر است
• سایر مخارجی که به موجب مفاد پیمان مشخصاً قابل مطالبه از کارفرما است.

مخارج مستقیم یک پیمان در بر گیرنده مواردی از قبیل کار مستقیم شامل سرپرستی و نظارت مستقیم، مواد اولیه مصرفی استهلاک و اجاره ماشین آلات و تجهیزات مخارج جابجایی مواد ماشین آلات و تجهیزات

مخارج مستقیم طراحی و کمک فنی مخارج براوردی کارهای اصلاحی و تضمینی و ادعا توسط اشخاص ثالث است. این مخارج را می توان به میزان در آمدهای اتفاقی خارج از شمول تعریف درآمد پیمان از قبیل درآمد

حاصل از فروش مواد و ماشین آلات اضافی کاهش داد

مخارج مشترک قابل تسهیم بین پیمانهای مختلف مشتمل بر حق بیمه مخارج غیر مستقیم طراحی و کمک فنی و سربار پیمان است این مخارج برحسب ماهیت آن طبقه بندی و با اعمال یکنواخت روشهای

سیستماتیک و معقول به پیمانهای مختلف تخصیص مییابد تخصیص مزبور مبتنی بر سطح معمول فعالیت واحد تجاری است. سربار پیمان در برگیرنده مواردی از قبيل مخارج تهیه و پردازش لیست حقوق کارکنان پیمان

است.

مخارج مشترک همچنین می تواند با توجه به استاندارد حسابداری مخارج تأمین مالی در برگیرنده مخارج استقراض مرتبط با پیمانها نیز باشد.

نکته سایر مخارجی که به موجب مفاد پیمان مشخصاً قابل مطالبه از کارفرما است در بر گیرنده مواردی از قبیل مخارج اداری عمومی و مخارج توسعه میباشد که جبران آن به طور مشخص در پیمان قید شده است.

درآمد پیمان

درآمد پیمان به ارزش منصفانه ما به ازای دریافتی یا دریافتنی اندازه گیری می شود.

درآمد پیمان باید در بر گیرنده موارد زیر باشد :

• مبلغ اولیه درآمد که در پیمان مورد توافق قرار گرفته است
• تغییر در میزان کار پیمان ادعا و سایر دریافت های تشویقی در ارتباط با عملیات پیمان تا میزانی که احتمال رود این موارد منجر به درآمد گردد و این موارد را بتوان به گونه ای قابل اتکا اندازه گیری کرد.

تغییر در میزان کار پیمان عبارت است از دستور کارفرما مبنی بر تغییر در دامنه کاری که قرار است طبق مفاد پیمان انجام شود.

تغییر ممکن است موجب افزایش یا کاهش درآمد پیمان شود. برای نمونه می توان از تغییر در مشخصات یا طراحی یک دارایی و تغییر در مدت پیمان نام برد.

تغییر زمانی در درآمد پیمان منظور میشود که :

• تصویب تغییر و مبلغ درآمد حاصله توسط کارفرما محتمل باشد
• مبلغ درآمد را بتوان به گونه ای قابل اتکا اندازه گیری کرد.

ادعا عبارت از مبالغی است که پیمانکار از کارفرما یا شخص ثالث به عنوان جبران هزینه هایی مطالبه میکند که در مبلغ پیمان منظور نشده است.

برای مثال ادعا ممکن است ناشی از اشتباه در مشخصات یا طراحی تأخیر ایجاد شده توسط کارفرما و تغییرات مورد اختلاف در میزان کار پیمان باشد.

اندازه گیری مبالغ درآمد حاصل از ادعا متضمن درجه بالایی از ابهام است و اغلب بستگی به نتیجه مذاکرات دارد.

بنابراین ادعا تنها زمانی در درآمد پیمان منظور میشود که :

• مذاکرات به مرحله پیشرفته ای رسیده باشد به گونه ای که قبول ادعا از سوی کارفرما محتمل باشد
• مبلغی را که احتمالاً مورد قبول کارفرماست بتوان به گونه ای قابل اتکا اندازه گیری کرد.

دریافت های تشویقی مبالغی است اضافی که در صورت نیل به استانداردهای عملکرد تعیین شده یا افزون بر آن توسط پیمانکار دریافت میشود.

برای مثال ممکن است در پیمان پیش بینی شود که در صورت تکمیل موضوع پیمان قبل از موعد مقرر پرداختهای تشویقی به پیمانکار صورت گیرد.

دریافتهای تشویقی را زمانی میتوان در درآمد پیمان منظور کرد که :

• پیمان تا حدی پیشرفت کرده باشد که نیل به استانداردهای عملکرد تعیین شده یا افزون بر آن محتمل باشد و
• مبلغ دریافت تشویقی را بتوان به گونه ای قابل اتکا اندازه گیری کرد.

شناخت درآمد و هزینه های پیمان

هرگاه بتوان ماحصل یک پیمان بلندمدت را به گونه ای قابل اتکا براورد کرد، باید سهم مناسبی از درآمد و مخارج کل پیمان با توجه به میزان تکمیل پیمان در تاریخ صورت وضعیت مالی و متناسب با نوع عملیات و صنعت

مورد فعالیت به ترتیب به عنوان درآمد و هزینه شناسایی شود .

در پیمانهای مقطوع ماحصل پیمان بلند مدت را زمانی میتوان به گونه ای قابل اتکا اندازه گیری کرد که تمامی شرایط زیر

• درآمد پیمان را بتوان به گونه ای قابل اتکا اندازه گیری کرد
• جریان ورودی منافع اقتصادی مرتبط با پیمان به واحد تجاری محتمل باشد
• مخارج پیمان تا زمان تکمیل پیمان و همچنین درصد تکمیل پیمان در تاریخ صورت وضعیت مالی را بتوان به گونه ای قابل اتکا اندازه گیری کرد
• مخارج مربوط به پیمان را بتوان به وضوح تشخیص داد و به گونه ای قابل اتکا اندازه گیری کرد تا مقایسه مخارج واقعی تحمل شده پیمان با برآوردهای قبلی آنها میسر گردد.

در پیمان های امانی ماحصل پیمان بلندمدت را زمانی میتوان به گونه ای قابل اتکا اندازه گیری کرد که تمامی شرایط زیر برقرار باشد :

• جریان ورودی منافع اقتصادی مرتبط با پیمان به واحد تجاری محتمل باشد
• مخارج مربوط به پیمان را اعم از اینکه طبق مفاد پیمان مشخصاً قابل بازیافت باشد یا نباشد بتوان به وضوح تشخیص داد و به گونه ای قابل اتکا اندازه گیری کرد.

واحد تجاری عموماً پس از انعقاد پیمانی که در برگیرنده موارد زیر باشد میتواند براوردی قابل اتکا از ماحصل پیمان به دست آورد :

• حقوق قابل اعمال طرفین قرارداد در مورد موضوع پیمان
• ما به ازایی که قرار است مبادله شود

نحوه و شرایط تسویه پیمان

هرگاه در مورد رد قابلیت وصول مبلغ منظور شده در درآمد پیمان و شناسایی شده در صورت سود و زیان ابهامی به وجود آید، مبلغ غیر قابل وصول یا مبلغی که احتمال عدم بازیافت آن می رود به عنوان هزینه و نه تعدیل درآمد پیمان شناسایی می شود.

هرگاه ما حصل یک پیمان بلندمدت را نتوان به گونه ای قابل اتکا براورد کرد درآمد باید تا میزان مخارج تحمل شده ای که احتمال بازیافت آن وجود دارد

شناسایی شود و مخارج پیمان باید در دوره وقوع به عنوان هزینه شناسایی شود.

هرگاه انتظار رود که پیمان منجر به زیان گردد کل مخارج پیمان از کل درآمد پیمان تجاوز کند باید زبان مربوط قوراً به عنوان هزینه دوره شناسایی شود.

مبلغ زیان مذکور بدون توجه به موارد زیر برآورد میشود :

• شروع یا عدم شروع کار پیمان
• حصه ای از کار که تا تاریخ صورت وضعیت مالی انجام شده است.
• میزان سودی که انتظار می رود از پیمانهای دیگر به استثنای پیمانهایی که بعنوان پیمان واحد تلقی میشود حاصل شود.

در تعیین کل مخارج پیمان نه تنها مجموع مخارج تا تاریخ وضعیت مالی و مجموع مخارج تخمینی بعدی تا مرحله تکمیل مد نظر قرار میگیرد، بلکه مخارج آتی

کارهای اصلاحی کارهای تضمینی و هرگونه کارهای مشابهی که تحت شرایط پیمان قابل بازیافت نیست نیز در محاسبه منظور میشود. در بررسی مخارج

تخمینی بعدی تا مرحله تکمیل و نیز مخارج آتی افزایشهای احتمالی حقوق و دستمزد، قیمت مواد و مصالح و سایر مخارج پیمان نیز در نظر گرفته میشود.

همچنین در مواردی که پیمانهای غیر سودآور دارای چنان ابعادی باشد که بتوان انتظار داشت بخش قابل توجهی از ظرفیت واحد تجاری را برای مدت زیادی

اشغال کند مخارج اداری مربوط را که قرار است واحد تجاری طی مدت تکمیل پیان نعمان زنند و در به رقم زیان قابل پیش بینی منظور میشود.

اثر تغییر در برآورد درآمد یا مخارج پیمان یا اثر تغییر در برآورد ماحصل پیمان که از برآوردهای جاری دراند و تاریخ پیمان ناشی میشود تغییر در براورد

حسابداری تلقی می شود.

سایر ملاحظات مربوط به شناخت اقلام مرتبط با پیمان بلندمدت

میزان تکمیل پیمان به طرق مختلف قابل تعیین است. واحد تجاری روشی را که کار انجام شده را به گونه ای قابل اتکا اندازه گیری میکند بکار میگیرد با

توجه به ماهیت پیمان روشها ممکن است شامل موارد زیر باشد :

• نسبت مخارج تحمل شده پیمان برای کار انجام شده تا تاریخ صورت وضعیت مالی به کل مخارج برآوردی پیمان
• ارزیابی کار انجام شده
• نسبت مقدار کار انجام شده به کل کار پیمان بند

در ادبیات حسابداری پیمانکاری دو رویه برای شناسایی درآمد وجود دارد :

• روش کار تکمیل شده که در آن درآمد در زمان اتمام قرارداد شناسایی میشود و این روش مورد تایید استاندارد حسابداری ۱ نیست
• روش درصد پیشرفت کار

چنانچه میزان تکمیل با مراجعه به مخارج تحمل شده پیمان تا تاریخ صورت وضعیت مالی تعیین گردد، تنها آن بخشی از مخارج پیمان که منعکس کننده کار انجام شده است در مخارج تحمل شده پیمان تا تاریخ صورت وضعیت عالی منظور می گردد.

مثال هایی از بابت بند فوق به شرح زیر میباشد :

• مخارج پیمان که مرتبط با فعالیت آتی پیمان است از قبیل مواد و مصالح تحویلی به کارگاه با کنار گذاشته شده جهت پیمان که تاکنون در پیمان مربوط استفاده نشده است به جز مواد و مصالحی که مشخصاً جهت پیمان مزبور ساخته شده بندان جزء مخارج تحمل شده برای کار انجام شده نیست و در محاسبه درصد پیشرفت کار از صورت کسر حذف می شود
• مبالغ پرداختی به پیمانکاران دست دوم قبل از انجام کار مندرج در پیمان فرعی جزء مخارج تحمل شده برانی کار انجام شده نیست و در محاسبه درصد پیشرفت کار از صورت کسر حذف میشود.
• اگر مخارج تامین مالی طبق استاندارد جزء مخارج پیمان محسوب شود این مخارج نباید در محاسبه درصد پیشرفت کارمنظور شود. لذا هم از صورت کسر و هم از مخرج کسر محاسبه درصد پیشرفت کار حذف میشود.

آن بخش از مخارج تحمل شده پیمان که با فعالیت آتی آن مرتبط است به شرط آنکه بازیافت آن محتمل باشد. به عنوان دارایی شناسایی و تحت سرفصل پیمان در جریان پیشرفت طبقه بندی می شود.

مخارجی که توسط پیمانکاران دست دوم انجام میشود، باید بر اساس نرخهای پیمان به مخارج پیمان اضافه شود.

مبالغ دریافتی و دریافتنی بابت پیشرفت کار و نیز پیش دریافت از کارفرمایان معمولاً منعکس کننده کار انجام شده نیست.

مبالغ دریافتی بابت پیشرفت کار عبارت است از :

على الحسابها : مبالغی است که به طور موقت در قبال صورت حسابهای صادره در دست بررسی دریافت می شود .
سایر دریافتها عبارت است از اقلامی که ماهیت على الحساب نداشته لیکن در قبال پیشرفت کار دریافت می شود و نیز در برگیرنده آن بخش از مبالغ پیش دریافت پیمان است که کار مربوط به آن تا تاریخ صورت وضعیت مالی انجام شده است.
مبالغ دریافتنی بابت پیشرفت کار عبارت است از مبالغ قابل دریافت که بابت صورت حسابهای صادره در حسابها منظور شده است.
پیش دریافت پیمان بخشی از مبالغ دریافتی توسط پیمانکار است که کار مربوط به آن تا تاریخ صورت وضعیت مالی انجام نشده است.

مخارج تحمل شده انباشته پس از کسر مبالغ هزینه شناسایی شده انباشته خالص بهای تمام شده و به کسر زبانهای قابل پیش بینی باید به عنوان مانده پیمانهای بلند مدت طبقه بندی و به طور جداگانه تحت سرفصل پیمانهای در جریان پیشرفت در صورت وضعیت مالی منعکس گردد.

کارفرما به منظور اطمینان از حسن اجرای کار توسط پیمانکار و تامین خسارتهای احتمالی معمولا از هر صورت وضعیت ۱۰ درصد سپرده حسن انجام کار کسر میکند مبلغ سپرده کسر شده قابل استرداد باید تحت سرفصل حساب های دریافتنی در صورت وضعیت مالی پیمانکار منعکس شود.

حق بیمه پیمان

قراردادهای پیمانکاری از نظر حق بیمه به دو دسته عمرانی و غیر عمرانی طبقه بندی می شوند :

قراردادهای عمرانی :

طبق مصوبات ۱۲۹ و ۱۴۳ شورایعالی تامین اجتماعی ( پیوست شماره یک ) قراردادهایی مشمول ضوابط طرحهای عمرانی تلقی میگردند که دو شرط زیر تواما دارا باشند :

1. قرارداد بر اساس فهرست بها پایه سازمان برنامه و بودجه (قراردادهای پیمانکاری ) یا ضوابط تیپ سازمان مزبور ( قراردادهای مشاوره ای ) منعقد شده باشد .
2. تمام یا قسمتی از بودجه عملیات از محل اعتبارات عمرانی دولت (اعتبارات عمرانی ملی ، منطقه ای ، استانی ) تامین شده باشد .

حق بیمه این قرارداد ها به شرح ذیل می باشد :

• حق بیمه قراردادهای مشاوره ای مقطوعاً ۱۴ درصد ناخالص کارکرد بعلاوه ۱٫۶ درصد بعنوان حق بیمه بیکاری جمعاً به میزان ۱۵٫۶ درصد ناخالص کارکرد می باشد ( سهم پیمانکار ۳٫۶ درصد و سهم کارفرما ۱۲ درصد )
• حق بیمه قراردادهای پیمانکاری ( اجرایی ) مقطوعاً ۶ درصد ناخالص کارکرد بعلاوه ۶ دهم درصد بعنوان بیمه بیکاری جمعاً به میزان ۶٫۶ درصد ناخالص کارکرد میباشد (۱٫۶ درصد سهام پیمانکار و ۵ درصد سهم کارفرما )

قراردادهای غیر عمرانی :

کلیه قراردادهای فاقد شرایط اشاره شده در بخش طرحهای عمرانی ، قراردادهای غیر عمرانی تلقی شده و حق بیمه این قبیل قراردادها برابر مقررات و مصوبات شورایعالی تامین اجتماعی بشرح آتی محاسبه و وصول میگردد .

1- حق بیمه قراردادهائیکه در اجرای آنها تهیه مصالح مصرفی کلا بعهده و هزینه پیمانکار میباشد و با موضوع قرارداد ارائه خدمات بوده و نوع کار ایجاب نماید که کلا بصورت مکانیکی انجام گردید بمیزان هفت درصد ناخالص کل کارکرد میباشد ( موضوع ماده دوم مصوبه مورخ ۱۳۷۰/۰۱/۲۴)

• ۷% × کل ناخالص کارکرد=حق بیمه
• ۱/۹×اصل حق بیمه=بیمه بیکاری
• در مجموع 7.8 درصد

2- حق بیمه کلیه قراردادهای دستمزدی و خدماتی غیر مکانیکی بمیزان پانزده درصد ناخالص کل کارکرد میباشد .

• ۱۵% × کل ناخالص کارکرد = حق بیمه
• ۱/۹×اصل حق بیمه=بیمه بیکاری
• در مجموع 16.67 ذرصد

طبق ماده ۳۸ تامین اجتماعی کارفرما از هر صورت وضعیت ۵ درصد و همچنین قسط آخر را نزد خود و بصورت سپرده نگهداری میکند.

مبلغ سپرده کسر شده قابل استرداد باید تحت سرفصل سپرده بیمه در حساب های دریافتنی در صورت وضعیت مالی پیمانکار منعکس شود.