اگر رابطه کارگری و کارفرمایی شما قابل اثبات باشد، صرف اینکه قرارداد کتبی نداشته باشید یا عنوان شغلی شما «نگهبان» باشد، باعث از بین رفتن حقوق قانونی شما نمی‌شود.

با توضیحاتی که داده‌اید، احتمال دارد علاوه بر مابه‌التفاوت حقوق، مطالباتی از بابت اضافه‌کاری، شب‌کاری یا نوبت‌کاری حسب شرایط واقعی کار، تعطیل هفتگی، مزایای قانونی، مرخصی، بیمه و در نهایت عیدی و سنوات متناسب با مدت کارکرد داشته باشید. میزان دقیق این مطالبات باید براساس ساعات واقعی کار و مدارک شما محاسبه شود.

🔎 ساعت کار ۲۴ ساعته چه حکمی دارد؟

مطابق قانون کار، ساعت کار عادی اصولاً نباید از ۴۴ ساعت در هفته تجاوز کند. در کار نوبتی نیز اگر ساعات بعضی روزها بیشتر باشد، مجموع ساعات کار در چهار هفته متوالی نباید از ۱۷۶ ساعت بیشتر شود.

بنابراین اگر واقعاً موظف باشید شبانه‌روز در محل حضور داشته و در تمام این مدت در اختیار کارفرما باشید، موضوع با یک کار عادی ۸ ساعته متفاوت است و باید ساعات کار واقعی، زمان‌های استراحت و نحوه حضور شما دقیقاً بررسی شود.

نکته مهم این است که صرف حضور در ساختمان الزاماً به این معنا نیست که تمام ۲۴ ساعت، ساعت کار قابل محاسبه است؛ مرجع رسیدگی بررسی می‌کند آیا در تمام این مدت در اختیار کارفرما بوده‌اید، امکان ترک محل داشته‌اید، زمان استراحت چگونه بوده و ماهیت کار شما چه بوده است.

⏰ اضافه‌کاری

طبق ماده ۵۹ قانون کار، کار اضافی در شرایط عادی با موافقت کارگر و با پرداخت ۴۰ درصد اضافه بر مزد هر ساعت کار عادی امکان‌پذیر است. قانون همچنین برای اضافه‌کاری روزانه محدودیت تعیین کرده است.

بنابراین اگر ساعات کار شما از ساعات قانونی بیشتر بوده باشد، موضوع اضافه‌کاری یکی از اصلی‌ترین مواردی است که باید در محاسبه مطالبات بررسی شود.

🌙 شب‌کاری و نوبت‌کاری

اگر کار شما «غیرنوبتی» باشد، برای ساعات کار بین شب، فوق‌العاده شب‌کاری مطرح می‌شود و قانون برای هر ساعت کار شبانه کارگر غیرنوبتی ۳۵ درصد اضافه بر مزد ساعت عادی در نظر گرفته است. اگر شیفت‌های شما به‌صورت گردشی باشد، ممکن است مقررات نوبت‌کاری با درصدهای ۱۰، ۱۵ یا ۲۲.۵ درصد حسب نوع گردش شیفت‌ها اعمال شود.

این دو عنوان را نباید بدون بررسی برنامه کاری با یکدیگر اشتباه گرفت.

📅 تعطیل هفتگی و مرخصی

داشتن یک روز تعطیل هفتگی برای کارگر الزامی است. در صورت کار در روز جمعه نیز قانون تحت شرایط مقرر، فوق‌العاده مربوط به جمعه‌کاری را پیش‌بینی کرده است.

همچنین کارگر از مرخصی استحقاقی با مزد برخوردار است و برای کسی که کمتر از یک سال کار کرده، مرخصی به نسبت مدت کارکرد محاسبه می‌شود.

بنابراین اینکه برای استفاده از مرخصی الزاماً خودتان شخص جایگزین پیدا کنید، به‌تنهایی نمی‌تواند حق قانونی شما نسبت به مرخصی را از بین ببرد.

💰 آیا ماهی ۲۰ میلیون تومان کافی است؟

در سال ۱۴۰۵ حداقل مزد روزانه کارگران ۵,۵۴۱,۸۵۰ ریال تعیین شده و حداقل مزد پایه یک ماه ۳۰ روزه حدود ۱۶ میلیون و ۶۲۵ هزار تومان است. علاوه بر مزد پایه، مزایای قانونی مانند کمک‌هزینه مسکن، بن کارگری و در صورت وجود شرایط، حق تأهل و سایر مزایا نیز مطرح است.

بنابراین نمی‌توان فقط با مقایسه عدد «۲۰ میلیون تومان» با حداقل مزد پایه نتیجه گرفت که پرداخت کارفرما درست بوده است؛ مخصوصاً در شرایطی که کارگر ساعات بسیار طولانی، شب‌کاری یا اضافه‌کاری داشته باشد.

🛡️ بیمه

اگر رابطه کارگری و کارفرمایی وجود داشته باشد، کارفرما مکلف است کارگر را نزد تأمین اجتماعی بیمه کند. این تکلیف در ماده ۱۴۸ قانون کار تصریح شده است.

اگر در این هفت ماه برای شما بیمه رد نشده، امکان مطالبه سابقه بیمه نیز وجود دارد؛ البته باید اشتغال خود را اثبات کنید.

📌 چه مدارکی را نگه دارید؟

قبل از هر اقدامی، هر مدرکی که رابطه کاری و ساعات حضور شما را نشان می‌دهد حفظ کنید؛ از جمله قرارداد یا نوشته، فیش یا رسید واریز حقوق، پیامک و پیام‌های واتساپ، دستورهای کاری، عکس و فیلم از محل کار، مشخصات افرادی که از اشتغال شما اطلاع دارند و هر مدرکی که نشان دهد چه مدت و با چه برنامه‌ای در ساختمان کار کرده‌اید.

این مدارک در صورت اختلاف می‌تواند بسیار مهم باشد.

⚖️ چگونه حق خود را مطالبه کنید؟

در صورت عدم توافق با کارفرما، می‌توانید از طریق سامانه جامع روابط کار و اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی محل کارگاه دادخواست ثبت کنید و مطالبات خود را مطالبه نمایید.

بهتر است در دادخواست فقط عبارت «حقوق عقب‌افتاده» نوشته نشود و حسب شرایط واقعی، مواردی مانند مابه‌التفاوت مزد و مزایا، اضافه‌کاری، شب‌کاری یا نوبت‌کاری، جمعه‌کاری، مرخصی، عیدی، سنوات و سابقه بیمه نیز بررسی و مطالبه شود.

❌ اشتباه رایج

یکی از اشتباهات رایج این است که تصور شود چون کارگر قرارداد کتبی ندارد، نمی‌تواند شکایت کند.

قرارداد کار می‌تواند کتبی یا شفاهی باشد و در اختلافات کار، اصل وجود رابطه کاری را می‌توان با مدارک و قرائن مختلف اثبات کرد.

با توضیحاتی که ارائه کرده‌اید، قبل از هر چیز باید ساعات واقعی کار شما مشخص شود. تفاوت بسیار زیادی وجود دارد بین نگهبانی که ۲۴ ساعت در محل سکونت دارد ولی ساعات مشخصی کار می‌کند و شخصی که عملاً در تمام ۲۴ ساعت موظف به حضور و پاسخگویی است.

پیشنهاد می‌کنیم ابتدا تمام مدارک هفت ماه گذشته را جمع‌آوری کنید و سپس مطالباتتان براساس ساعات واقعی حضور و کار محاسبه شود. اگر کارفرما حاضر به تسویه براساس قانون نباشد، امکان طرح دادخواست در اداره کار وجود دارد.