نحوه حسابداری پیمان بلندمدت؛ زمانی که هزینههای پیمان از صورتوضعیت بیشتر است
نکتهای که به شما گفتهاند در اصل میتواند درست باشد، اما یک نکته مهم در آن توضیح جا افتاده که باعث شده ثبت حسابداری عجیب به نظر برسد.
اگر منظور پیمان بلندمدت و شناسایی درآمد بر مبنای درصد پیشرفت کار باشد، باید سه چیز را از هم جدا کنیم:
1. هزینههای واقعی تحملشده
2. درآمدی که بر اساس درصد پیشرفت باید شناسایی شود
3. صورتوضعیتهای صادرشده/تأییدشده
یک مثال خیلی ساده
فرض کنیم:
مبلغ کل پیمان: 100 میلیارد
کل هزینه برآوردی پیمان: 80 میلیارد
هزینههای واقعشده تا پایان دوره: 16 میلیارد
صورتوضعیت تأییدشده: 12 میلیارد
درصد پیشرفت:
16 ÷ 80 = 20٪
پس درآمد قابل شناسایی:
100 × 20٪ = 20 میلیارد
حالا ببینید چه اتفاقی افتاده:
مورد مبلغ
هزینه واقعشده 16 میلیارددرآمد شناساییشده 20 میلیاردصورتوضعیت 12 میلیارددرآمد شناساییشده مازاد بر صورتوضعیت 8 میلیارد
بنابراین ثبت مربوط به شناسایی درآمد میتواند به این شکل باشد:
ثبت شناسایی درآمد پیمان:
بدهکار: دارایی قرارداد / پیمان در جریان اجرا 8 میلیاردبستانکار: درآمد پیمان 8 میلیارد
و این دقیقاً همان چیزی است که شما میگویید:
«چطور ممکن است طرف بستانکار درآمد باشد؟»
جوابش این است:
چون درآمد پیمان الزاماً مساوی با صورتوضعیت نیست.
صورتوضعیت نشاندهنده مبلغی است که بر اساس مفاد قرارداد و میزان کار تأییدشده، مطالبه یا صورتحساب شده؛ اما در روش درصد پیشرفت، درآمد بر اساس میزان پیشرفت واقعی عملکرد پیمان شناسایی میشود.
در مثال بالا شرکت واقعاً 20٪ پیمان را انجام داده، بنابراین باید 20 میلیارد درآمد شناسایی کند، حتی اگر تا آن تاریخ فقط 12 میلیارد صورتوضعیت صادر شده باشد.
آن 8 میلیارد اختلاف در واقع یک دارایی قرارداد / مبلغ کار انجامشده مازاد بر صورتوضعیت است.
اما یک نکته بسیار مهم درباره حرفی که به شما زدهاند
اینکه گفتهاند:
«نسبت هزینه به مخارج برآوردی را بگیر و در مبلغ کل پیمان ضرب کن»
به صورت کلی درست است، اما باید دقیقتر بگوییم:
درصد پیشرفت = هزینههای واقعشده تجمعی ÷ کل هزینههای برآوردی پیمان
و بعد:
درآمد تجمعی پیمان = درصد پیشرفت × مبلغ کل پیمان
نه اینکه صرفاً «هزینهها 20 درصد شده، پس 20 درصد مبلغ پیمان را درآمد بزن».
باید مطمئن شویم هزینه برآوردی کل پیمان درست و بهروز است.
حالا اگر هزینهها از صورتوضعیت بیشتر شده باشند چه؟
این وضعیت به خودی خود اشکال ندارد.
مثلاً:
هزینه: 16 میلیارد
صورتوضعیت: 12 میلیارد
درآمد شناساییشده: 20 میلیارد
در این حالت:
هزینه < درآمد شناساییشده
و سود ناخالص تجمعی پیمان میشود:
20 – 16 = 4 میلیارد
اما اگر شرایط این باشد:
هزینه: 16 میلیارد
صورتوضعیت: 12 میلیارد
درآمد قابل شناسایی: فقط 12 میلیارد
آنگاه موضوع متفاوت است و باید بررسی کنیم چرا درصد پیشرفت/برآورد هزینه و درآمد چنین رقمی را نشان میدهد.
نکته کلیدی برای پرونده شما
برای اینکه دقیقاً بگوییم چه سندی باید بزنید، من نیاز دارم این 5 عدد را از همان پیمان داشته باشم:
1. مبلغ کل پیمان
2. کل هزینه برآوردی پیمان
3. هزینه واقعی تجمعی تا پایان دوره
4. مبلغ صورتوضعیتهای تأییدشده تجمعی
5. مبلغ دریافتی از کارفرما
اگر این 5 عدد را بدهید، من برایتان از صفر محاسبه میکنم و ثبتهای حسابداری دقیق بدهکار/بستانکار را مرحلهبهمرحله مینویسم؛ ضمن اینکه مشخص میکنیم حسابی که باید به «ح د» ببرید دقیقاً دارایی قرارداد، پیمان در جریان اجرا، حساب دریافتنی یا حساب دیگری است.
